Ekim Ayı Geldi: Şirket Sahipleri Yıl Bitmeden Bu 5 Rakamı Önüne Koymalı

 

Ekim ayı, benim için şirketler açısından takvimdeki herhangi bir ay değildir. Çünkü ekim geldiğinde artık yılın sonuna bakmaya başlamak gerekir. İlk dokuz ay geride kaldı. Önümüzde yalnızca üç ay var. Bu üç ayda yapılacak bazı tercihler, şirketin yıl sonu kârlılığını, vergi yükünü, nakit durumunu ve hatta 2027’ye nasıl başlayacağını doğrudan etkileyebilir. Buna rağmen birçok işletmede yıl sonu hazırlığı hâlâ aralık ayına bırakılıyor.

Aralık ayında herkes aynı sorunun peşine düşüyor:

“Bu yıl ne kadar vergi çıkacak?” Bence asıl soru bu olmamalı.

Asıl soru şu:

“2026’nın ilk dokuz ayında şirketimde ne oldu ve son üç ayda neyi değiştirebilirim?” Çünkü artık geriye bakmanın değil, doğru hamleleri zamanında yapmanın dönemindeyiz.

İlk dokuz ayın fotoğrafını çekmeden 2027’yi planlamayın

Bir şirket sahibinin ekim ayında önüne alması gereken ilk şey satış raporu değil, gerçekleşen finansal tablo olmalı.

İlk dokuz ayda ne kadar ciro yaptınız? Bu cironun ne kadarı tahsil edildi? Brüt kâr marjınız yükseldi mi, düştü mü? Finansman gideriniz ne kadar arttı? Stoklarınız ne durumda? Müşterilerinizden alacağınız ne kadar? Tedarikçilere borcunuz ne kadar?

Ve en önemlisi: Şirketiniz satış yaparken gerçekten nakit üretebildi mi?

Bu soruların cevapları bilinmeden “2026 iyi gidiyor” demek bana göre biraz erken. Çünkü bugün şirket yönetiminde sadece ciroya bakmak yeterli değil. Ciro büyürken kârlılık düşebilir. Kârlılık artarken nakit azalabilir. Nakit artarken borç yükü büyüyebilir. Bu nedenle şirketin gerçek fotoğrafını tek bir rakam göstermez.

Ekim ayının en önemli işi: Son üç ayın nakit planı

Ben olsam bugün bir şirketin başında olsam, ilk iş olarak önümüzdeki 13 haftanın nakit akışını çıkarırım. Çok karmaşık bir çalışma olmasına da gerek yok. Bir Excel dosyası bile yeterli.

Her hafta için; Beklenen tahsilatlar, Tedarikçi ödemeleri, Personel giderleri, Vergi ve SGK ödemeleri, Kredi taksitleri ve faizler, Kira ve diğer sabit giderler, Planlanan yatırımlar tek tek yazılmalı. Çünkü yılın son üç ayında şirketlerin en büyük hatalarından biri, gelecek üç ayı bugünün banka bakiyesiyle değerlendirmek.

Bankada bugün 10 milyon TL olabilir. Ama önümüzdeki 45 günde 15 milyon TL ödeme varsa o 10 milyon TL’nin size verdiği güven çok da anlamlı değildir.

Aynı şekilde bugün kasanızda para olmayabilir ama önümüzdeki haftalarda güçlü tahsilatlarınız varsa tablo tamamen değişebilir. Şirket yönetmek, bugünkü paraya bakmak değil; yarının parasını bugünden görebilmektir.

Vergiyi aralık ayında düşünmek geç olabilir

Şirket sahiplerinin yıl sonuna doğru yaptığı en yaygın hatalardan biri de vergi hesabını son dakikaya bırakmak. Oysa vergi planlaması, vergi doğduktan sonra yapılacak bir çalışma değildir. Elbette burada “vergiyi azaltmak” ile “vergiden kaçınmak” arasındaki çizginin çok net olduğunu belirtmek gerekir. Kayıt dışı işlem, gerçeğe aykırı belge veya mevzuata aykırı yöntemler hiçbir şekilde vergi planlaması değildir.

Doğru vergi planlaması; yatırım kararlarının, giderlerin, finansman yapısının, stokların, alacakların, varlıkların, şirketler arası işlemlerin mevzuata uygun şekilde ve zamanında değerlendirilmesidir. Bu nedenle ekim ayında mali müşavirinizle oturup yalnızca “Ne kadar vergi çıkacak?” diye sormak yerine; “Yıl sonuna kadar şirketimizin vergisel açıdan dikkat etmesi gereken konular neler?” diye sormak çok daha doğru bir yaklaşım.

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın güncel vergi takviminde ekim ayı itibarıyla elektronik defter beratları ve çeşitli vergi beyan/ödeme yükümlülükleri de yer alıyor. Dolayısıyla yılın son çeyreği yalnızca bütçe yapmak değil, devam eden mali yükümlülükleri düzenli takip etmek açısından da önemli.

Bir başka konu: Şirketinizin kararları kayıt altında mı?

2026 ile birlikte şirketlerin ticari kayıt düzeninde önemli bir dönüşüm de devam ediyor. 1 Ocak 2026’dan itibaren ticaret siciline tescil edilen tüm şirketler için pay defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defterinin Elektronik Ticari Defter Sistemi’nde tutulması zorunlu hale geldi. Yönetim kurulu karar defterinin elektronik ortamda tutulması ise tercihe bırakıldı.

Bu düzenlemenin yalnızca teknik bir muhasebe konusu olduğunu düşünmüyorum. Aslında şirket yönetim anlayışı da değişiyor. Eskiden birçok karar; “Toplantıda konuştuk.” “Ortaklar biliyor.” “Karar defterine sonra işleriz.” mantığıyla ilerleyebiliyordu.

Yeni dönemde ise şirket kararlarının daha düzenli, daha sistematik ve daha izlenebilir olması gerekiyor. Bu özellikle ortaklı şirketler açısından çok önemli. Çünkü şirket büyüdükçe sözlü anlaşmaların riski de büyüyor.

Ortaklar arasında “abi-kardeş” ilişkisi olabilir, şirket kayıtlarında olmaz

Türkiye’deki şirketlerin önemli bir bölümünün aile şirketi veya yakın ortaklık yapısında olduğunu hepimiz biliyoruz. İki ortak yıllardır birbirini tanıyor. Aralarında güven var. Birbirlerine para gönderiyorlar. Şirketten para çekiyorlar. Bir yatırım yapıyorlar. Birbirlerine “sonra hesaplaşırız” diyorlar.

İşler iyi giderken bunların hiçbiri sorun olmayabilir. Ama işler bozulduğunda ilk konuşulan konu genellikle para oluyor.

“Ben şirkete şu kadar para koydum.” “Sen şirketten şu kadar para aldın.” “Bu yatırım benim paramla yapıldı.” “Bu müşteri benim getirdiğim müşteriydi.” İşte o zaman geçmişte kayıt altına alınmayan her işlem bir tartışmaya dönüşebiliyor. Bu nedenle şirketlerde güven çok önemlidir. Ama güvenin yerini kayıt tutmak değil, güveni kayıtla korumak gerekir.

Faizler düşmeye başladığında herkes aynı hatayı yapmasın

TCMB, 10 Eylül 2026 tarihinde politika faizini yüzde 37 seviyesinde sabit tuttu. Gecelik borç verme faizi yüzde 40, borçlanma faizi ise yüzde 35,5 seviyesinde. Merkez Bankası ayrıca enflasyonun ana eğiliminde gerileme işaretleri bulunduğunu, ancak enerji fiyatlarının yukarı yönlü risk oluşturduğunu belirtiyor.

Bu tablo şirketler açısından şunu söylüyor:

Finansman koşullarında iyileşme beklentisi olabilir ama henüz “para ucuzladı” diyebileceğimiz bir ortamdan söz etmek doğru değil. Bu nedenle ekim ayında şirketin kredi borçlarını da masaya yatırmak gerekiyor. Hangi kredinin faizi yüksek? Hangi kredinin vadesi yaklaşıyor? Hangi borç kısa vadeli? Hangisi uzun vadeli? Daha uygun bir finansman alternatifi oluştu mu?

Ve en önemlisi:

Bu borcun şirketin kârlılığı üzerindeki etkisi ne? Bazen şirket sahibi yalnızca aylık taksite bakıyor. Oysa toplam finansman maliyetine bakmak gerekiyor.

Yıl bitmeden kendinize şu 5 soruyu sorun

Ekim ayının ilk haftasında bütün şirket sahiplerinin masasına beş soru koymasını öneriyorum:

1. Şirketim gerçekten ne kadar kazanıyor? Ciroyu değil, gerçek kârlılığı görün.

2. Param nerede? Kasada mı? Bankada mı? Stokta mı? Müşteride mi?

3. Önümüzdeki 13 haftada ne kadar nakde ihtiyacım var? Bugünü değil, geleceği hesaplayın.

4. Şirketimin en büyük finansal riski ne? Yüksek borç mu? Tahsilat mı? Düşük kârlılık mı? Tek müşteriye bağımlılık mı? Yüksek stok mu?

5. 2027’ye hangi şirketle girmek istiyorum? Bu soru belki de hepsinden önemli. Çünkü yeni yıl yalnızca takvim yaprağının değişmesi değildir. Bazen şirketin iş modelini değiştirmek için de önemli bir fırsattır.

Ekim, karar ayıdır

Yılın son üç ayında artık her şeyi değiştirmek mümkün olmayabilir. Ama çok şeyi düzeltmek hâlâ mümkün. Tahsilatları hızlandırabilirsiniz. Gereksiz stokları azaltabilirsiniz. Finansman maliyetlerinizi yeniden değerlendirebilirsiniz. Yatırım planlarınızı gözden geçirebilirsiniz. Vergisel yükümlülüklerinizi önceden planlayabilirsiniz. Ortaklar arasındaki para hareketlerini düzenleyebilirsiniz. Şirketinizin 2027 bütçesini hazırlamaya başlayabilirsiniz. Ve belki de en önemlisi, şirketinizin gerçekten nerede olduğunu görebilirsiniz.

Ben şirket yönetiminde yıl sonunu aralık ayında düşünmenin yanlış olduğunu düşünüyorum. Aralık, kararların sonuçlarının ortaya çıktığı aydır. Asıl karar dönemi ekimdir. Çünkü ekimde hâlâ zaman vardır. Kasımda seçenekler azalır. Aralıkta ise birçok şey artık sonuç haline gelmiştir. Bu nedenle bugün şirketinizin önüne sadece bir satış hedefi koymayın.

Bir de şu hedefi koyun: “2026’nın son üç ayını kontrol ederek tamamlayacağım.” Çünkü iyi şirket sahibi yalnızca yılı kapatmayı düşünmez. Bir sonraki yıla nasıl başlayacağını da bugünden planlar.

Ve benim için güçlü şirketin en önemli göstergelerinden biri şudur: Patron yıl sonunu beklemeden şirketinin geleceğini görebiliyorsa, o şirket doğru yönetiliyordur.